Mnich – polskie słowo mnich wywodzi się z języka greckiego: monachos, które można przetłumaczyć jako ten, który jest jednym, czyli ten, kto jest wewnętrznie jednością, dla którego ważna jest tylko jedna rzecz, to znaczy dążenie do Boga. Mnich to zatem ten, który porzucił chaos tego świata, a dąży do wewnętrznej integracji i osiągnięcia harmonii, najpierw sam ze sobą, a przez z to z Bogiem i z ludźmi. Ten ideał można realizować we wspólnocie bądź w samotności. Stąd biorą się różne rodzaje życia monastycznego: eremickie, czyli samotne, oraz cenobityczne, czyli wspólnotowe. To pierwsze realizują kameduli i kartuzi, to drugie benedyktyni i cystersi.

Benedyktyn – wymaga uściślenia, ponieważ nie było ono powszechnie znane w średniowieczu. Najstarsze pomniki literatury polskiej używają określenia ordo monasticus (zakon monastyczny). Benedyktynów nazywano, ze względu na kolor ich habitów, mnichami czarnymi, cystersów szarymi, kartuzów i kamedułów białymi. W średniowieczu czarnych mnichów nazywano również „kluniatami”, od słynnego opactwa Cluny w Burgundii. Słowo „benedyktyn” do polszczyzny wprowadził ks. Piotr Skarga. W 1579 r. przetłumaczył on „Żywot Św. Wojciecha od jego rówieśnika, mnicha-benedyktyna bardzo uczenie na­pisany”.

Szkaplerz – czyli prostokątny płat materiału zakładany przez głowę, którego końce sięgały kolan. Początkowo miał on znaczenie przede wszystkim praktyczne. Stanowił rodzaj fartucha zakładanego do pracy. W późniejszym okresie, gdy praca fizyczna uległa znacznej redukcji, stał się on już integralną częścią stroju.

Kukulla – była ona wierzchnim okryciem (rodzaj szerokiego płaszcza z rękawami), który miał chronić przed zimnem i którego używano podczas podróży. Później jednak stała się strojem przede wszystkim liturgicznym, który zakładano na czas modlitw odmawianych przez mnichów w kościele.

Pas – niektórzy autorzy wykładają symbolikę jako powściągliwość oraz gotowość mnicha do stanięcia przed sądem Bożym (wedle słów Ewangelii: Niech będą przepasane biodra wasze) zaś kaptur jako znak odcięcia od świata i jego przemijalności.

Reguła – oznaczało pierwotnie sznur używany przez cieśli przy budowie, aby równo układać kamienie bądź cegły. Już bardzo wcześnie, bo w IV w., takie pojęcie trafiło do piśmiennictwa monastycznego, na oznaczenie zbioru wskazań, które mistrz kierował do swych uczniów. Takich zbiorów powstawało bardzo wiele, nie miały one jeszcze postaci jednolitych kodyfikacji prawnych, ale raczej zbioru luźnych wskazówek, czasami zredagowanych na zasadzie pytań i odpowiedzi.

Klasztor/zakon – słowo pochodzenia łacińskiego (claustrum), oznacza przestrzeń zamkniętą, wydzieloną, otoczoną murem, czyli taką, którą zamieszkują mnisi. Jego greckim odpowiednikiem jest słowo monasterion (mającym też wersję łacińską: monasterium). Klasztor to pojedyńczy dom zakonny, zakon zaś składa się w wielu klasztorów kierujących się tymi samymi prawami.

Opactwo – jest to autonomiczny klasztor kierujący się zwykle Regułą św. Benedykta, liczący przynajmniej 12 mnichów. Na jego czele stoi wybierany przez daną wspólnotę przełożony noszący tytuł opata. Niegdyś był to urząd dożywotni, obecnie opata wybiera się bądź na czasową kadencję (6, 8, 10 lat) bądź do określonego wieku (75 lat). Zastępcą opata, pomagającym mu w zarządzie jest przeor – czyli pierwszy po opacie, a drugi we wspólnocie.
Mniejsze domy nazywają się przeoratami, na ich czele stoi przełożony noszący tytuł przeora. Mogą one być autonomiczne bądź też podlegać innemu nadrzędnemu klasztorowi (opactwu).